علي محمد ميرجليلى

83

وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )

مىكند ، با آنكه برخى از آن فتاوى مشهور است . به چند نمونه بنگريد : الف : در غسل ترتيبى ، مشهور بين فقها شستن سه بخش از بدن به صورت مرتّب و به دنبال يكديگر است . اوّل : سر و گردن ، دوّم : نيمه راست بدن ، سوّم : نيمه چپ بدن . ولى فيض معتقد است كه تنها تقديم سر و گردن بربدن لازم است ، لكن بين نيمه راست و چپ ترتيبى نيست ، بلكه كلّ بدن از بالا به پايين شسته مىشود ، گرچه مستحب است درهر بخش ، اوّل سمت راست شسته شود ؛ مثلا اوّل كتف راست و بعد كتف چپ ، سپس دست راست و بعد دست چپ ، بعد پهلوى راست و آن گاه پهلوى چپ و . . . فيض در اين زمينه گفته است : . . . و امّا تقديم اليمين على الشّمال فلا و هو ممّا لا دليل عليه و انّما القول به مجرد شهرة بلا مستند و امّا استحباب التيامن فى كلّ شى فانّما يقتضى استحبابه فى كلّ عضو عضو لا تمام الاعضاء و الذّوق السّليم يحكم باولويّة تقديم الاعلى فالاعلى مع رعاية التّيامن فى كلّ عضو عضو الّا ان يوجد نصّ على خلافه فهو المتّبع ؛ « 1 » تقديم نيمهء راست بر نيمهء چپ واجب نيست و دليلى بر آن وجود ندارد و اين نظريه صرفاً فتواى مشهورى است كه مدرك ندارد . اما استحباب تيامن ( شروع كردن از سمت راست ) در هر چيزى اقتضا مىكند كه در هر يك از اعضا ، عضو راست را قبل از عضو چپ مورد شست و شو دهيم ، نه آنكه تمام اعضاى نيمه راست را قبل از نيمه چپ بشوييم . و ذوق سالم انسان نيز چنين حكم مىكند كه بدن را از بالابه پايين بشوييم و براى رعايت استحباب ، هر يك از اعضاى نيمه راست را بر همان عضو در نيمه چپ مقدّم كنيم . مگر آنكه نص و دليل صريحى بر خلاف اين ذوق وجود داشته باشد ، در اين صورت ما از آن دليل پيروى مىكنيم .

--> ( 1 ) . الوافى ، ج 6 ، ص 517 .